Phishing nedir? Oltalama mesajı nasıl anlaşılır?
KISACAPhishing (oltalama), seni sahte bir mesajla şifreni, kart bilgini ya da doğrulama kodunu vermeye ikna etme yöntemidir. Nasıl anlaşılır, ne yapmalı?
Kısa cevap: Phishing (Türkçesi oltalama), dolandırıcının kendini banka, kargo firması, devlet kurumu ya da tanıdığın biri gibi gösterip seni şifreni, kart bilgini veya sana gelen doğrulama kodunu vermeye ikna etmesidir. Genelde SMS, e-posta, WhatsApp mesajı ya da sahte bir internet sitesiyle yapılır.
Nasıl anlaşılır?
- Acele ettirir: "Hesabın 24 saat içinde kapanacak", "kargon iade ediliyor" gibi baskı kurar.
- Link verir: Mesajdaki link, kurumun gerçek adresine benzeyen ama farklı bir adrese gider (harf oyunları, fazladan kelimeler).
- Bilgi ister: Şifre, kart numarası, CVV ya da SMS ile gelen kodu ister. Gerçek kurumlar bunları mesajla istemez.
- Ödeme ister: Küçük bir "gümrük", "kargo" ya da "doğrulama" ücreti talep eder.
Ne yapmalı?
- Mesajdaki linke tıklama; kurumun uygulamasını ya da adresini kendin yazarak aç.
- Gelen doğrulama kodunu kimseyle paylaşma.
- Bilgi verdiysen hemen ilgili hesabın şifresini değiştir, bankaysa bankanı ara ve kartını kapattır.
- Şüpheli linki Siber Güvenlik Başkanlığı'na bildir: https://siberguvenlik.gov.tr/ihbar
Sık sorulanlar
Phishing ile smishing arasındaki fark ne?
Smishing, oltalamanın SMS ile yapılan türüdür. E-postayla yapılana genelde phishing, sesli aramayla yapılana vishing denir; yöntem aynıdır.
Linke tıkladım ama bilgi girmedim, ne olur?
Çoğu oltalama sayfası bilgi girmeni bekler; girmediysen risk düşüktür. Yine de tarayıcıyı kapat, telefonuna uygulama indirmediğinden emin ol ve hesaplarında iki adımlı doğrulamayı aç.
Kaynaklar
- CISA, "Recognize and Report Phishing": https://www.cisa.gov/secure-our-world/recognize-and-report-phishing
- Siber Güvenlik Başkanlığı ihbar sayfası: https://siberguvenlik.gov.tr/ihbar